محمد قاسم بن حاجى محمد كاشانى ( سرورى )
536
فرهنگ مجمع الفرس ( فارسى )
مع الكاف التازى درك - [ بفتح دال و راى مهمله ] دستارچه باشد و در تحفه [ به زاى معجمه « 21 » ] نيز آمده و در فرهنگ نيز به [ زاى معجمه « 21 » ] است مثالش استاد رودكى گويد : بيت اى طرفهء خوبان من اى شهرهء رى « 1 » * لب را بسر دزك بكن پاك زمى و شمس فخرى نيز گويد : بيت توئى حقيقت مقصود دين ز بعد رسول * نه آن شهان كه ندانند خود كله زد زك و در نسخهء حليمى [ بضم دال ] آمده « 22 » . دفزك - [ به فاء و زاى معجمه . به وزن نغزك ] ستبر و فربه باشد از هر چيزى ، كذا فى المؤيد . درفنجك - [ بفتح دال و فاء و سكون راء ] آنچه در خواب مردم را فرو گيرد و به عربى كابوس گويند « 2 » . دانك - [ بفتح نون ] دانه باشد « 23 » . دفنوك - [ بفتح دال و سكون فاء و ضم نون ] غاشيه باشد ، كذا فى التحفه اما در رسالهء ابو حفص سغدى بمعنى چماق آمده و به اين بيت رودكى « 3 » متمسك شده كه براى معنى غاشيه نيز « 4 » خوبست : بيت از بزرگى كه هستى اى خشتوك « 5 » * چاكرت بر كتف نهد دفنوك و محمد هندوشاه نيز بمعنى غاشيه گفته و اين بيت را از منجيك آورده به اين عنوان كه : بيت « 4 » كون چو دفنوك پاره پاره شده * چاكرت بر كتف نهد دفنوك درلك - [ بكسر دال و لام و سكون راى مهمله ] در فرهنگ بمعنى جامهء كوتاه پيشواز آستين كوتاه « 6 » باشد ، مثالش نجيب الدين جربادقانى گويد :
--> ( 1 ) « س » : روى . ( 2 ) بجز « ب » فقط : كابوس باشد . ( 3 ) كلمه از « ب » است . ( 4 ) كلمه در « س » نيست . ( 5 ) « س » : خوشتوك . ( 6 ) « س » : و پيشواز كوتاه آستين ؛ « ب » : پيشواز آستين كوتاه . ( متن از « ن » است ) . ( 21 ) يعنى : دزك . ( 22 ) « دز » و « دوز » در تداول مردم قزوين سر آستين است ، مناسب اينجا . ( 23 ) در برهان است كه بضم سوم آن باشد كه بوقت دندان بر آوردن اطفال اقسام دانهها از جنس گندم و جو و ماش و عدس و امثال آنها را با كله و پاچهء گوسفند بخانههاى دوستان و خويشان فرستند . و در ملك دكن مهتر چاروادار را گويند .